Babbelen in de buurt

Professionals van Movactor en Santé Partners gaan samen de wijk in. Om mensen met financiële problemen te helpen vóór die problemen groter worden, en de sociale cohesie te verstevigen. Dat betekent aanbellen, mensen leren kennen, horen waar ze blij van worden of mee zitten. Lotte Freyee en Petra Merk - Van Vliet vertellen waarom er zo veel geduld nodig is voor ze soms écht horen wat er speelt.

Dankzij het project deur-tot-deur-gesprekken, kan Petra als algemeen maatschappelijk werker (amw) voor Santé Partners meer tijd doorbrengen op buurtpleinen. Van intakes — ‘past de hulpvraag bij ons of is er een netwerkpartner zoals Movactor nodig? — tot begeleidende gesprekken. ‘Mijn expertise ligt bij rouw en verlies in de breedste zin van het woord: denk aan echtscheiding, ontslag, overlijden van een dierbare of verlies door ziekte. Onderwerpen die tijd en aandacht kosten, want pas als er vertrouwen is, delen mensen soms dat ze veel geldstress hebben en al jaren hun post niet meer durven openen.’

Lotte is opbouwwerker bij Movactor en kijkt met een brede blik naar elke ontmoeting: ‘We willen graag de sociale cohesie tussen inwoners verstevigen en nieuwe ontmoetingen faciliteren. Zo hebben wij in de buurt samen met ouders kinderactiviteiten en koffieochtenden georganiseerd om met elkaar in contact te komen. Want als we de draagkracht van de wijk vergroten, kunnen mensen ook elkáár opvangen. Asset-based werken noemen we dat: mensen met elkaar verbinden aan de hand van hun krachten. Denk aan contact met een buurvrouw of buurman waardoor iemand niet meer voor eenzaamheid bij de huisarts komt. Of aan een nieuw gezin uit Syrië: ik kan hen zelf informatie geven, óf ik kan een buur vragen of die dat wil doen. Iemand die dezelfde taal spreekt en zo direct een nieuw contact is voor het gezin.’

Teamwork van Movactor en Santé Partners

Petra: ‘Vanuit amw willen we nog zichtbaarder zijn in de wijk. Samen met Movactor schreven we een plan om samen op te trekken in Gebouwendriften, Jutphaas-Wijkersloot en Merwestein, en meer aanwezig te zijn op de buurtpleinen. Dat zijn de deur-tot-deur-gesprekken geworden en die doen we samen met onze collega’s Fenna Degen en Hannie Dekker. Het eerste half jaar was dat even aftasten en elkaar leren kennen: welke vragen stel jij en welke stel ik?’

Lotte: ‘Wanneer we bij iemand achter de voordeur komen, gaan we open het gesprek in — met zo weinig mogelijk agenda. Maar we merken bijvoorbeeld wel dat iemand de verwarming niet aan heeft. Ik vraag dan meer in de breedte: hoe is het met u? En Petra kan vanuit haar psychosociale blikveld dieper op een specifieke hulpvraag doorvragen. Zo vullen Santé Partners en Movactor elkaar aan en kunnen we samen een breed palet aan aandacht en hulpverlening bieden.’

Schaamte vraagt om lage drempels

Ook de huisarts en andere hulpverleners in het buurtplein weten Petra en Lotte goed te vinden. Terwijl we elkaar spreken in buurtplein de Componist, klopt een praktijkondersteuner van de huisarts op de deur en vraagt aan Petra: ‘ik wil graag iemand aan je doorverwijzen, heb je zo even?’.

‘Dit is natuurlijk heel handig, deze korte lijntjes met elkaar’, verwijst Petra als de deur weer dichtgaat. ‘Doordat ik híér zit, hoeven hulpverleners geen drempel over te sturen richting een gemeentehuis of kantoor. Zeker omdat mensen vaak zelf niet in de gaten hebben dat ze met een hulpvraag rondlopen. Of dat er überhaupt hulp is die ze kunnen gebruiken. Dit niet-beseffen en de schaamte zijn grote uitdagingen. Wij kunnen zo iemand naar de juiste plek of partner helpen, het liefst met warme overdracht voor wat iemand nu nodig heeft.’

Lotte vult aan: 'Die laagdrempeligheid is belangrijk. Mensen wachten gemiddeld acht jaar tot ze hulp zoeken bij financiële problemen! Pas als je een relatie opbouwt, durft iemand zich te openen en kom je bij de hulpvraag. Soms zeggen mensen namelijk wel dat het ‘goed’ gaat, maar noemen ze vervolgens allerlei tactieken op: verwarming uit, van supermarkt naar supermarkt voor aanbiedingen. Eigenlijk gaat het dus helemaal niet goed… Want die situatie is heel kwetsbaar.’

‘Laatst was er een man met een aantal uitdagingen. Hij wilde in eerste instantie geen hulp, maar kwam wel even langs bij het koffiemoment hier op het plein. Een uur daarna kwam hij bij me terug met een tas met allerlei brieven waar hij zelf niet uitkwam. Pas na meerdere gesprekken stond hij open voor het spreekuur van sociaal-juridische services. Het kost tijd voor iemand je vertrouwt, en iets van je aan durft te nemen. Het is goed om die tijd te nemen, want we weten: als mensen op de verkeerde plek belanden, en ze worden niet geholpen of stuiten op oordelen, dan duurt het heel lang voor ze weer durven aankloppen voor hulp. Je kunt menselijke processen niet versnellen, of iemand naar jou of je plek of systeem toetrekken. Je kunt alleen de drempel verlagen en met een eerlijke blik kijken waar iemand zelf staat en ernaast gaan staan.’ 

Verbindende culturen en structuren

Lotte: ‘Wat mij opviel in de buurt is dat mensen best open zijn als je eenmaal binnen mag komen in hun huis. Verder benoemen mensen dat de wijk door de jaren heen erg is veranderd. De informele netwerken van mensen worden kleiner, en dat maakt kwetsbaar. Tegelijkertijd heeft een straat soms maar een paar aanjagers nodig om mensen te laten landen en een eigen cultuur van verbinding te creëren. Zo van: hoe doen we het hier met elkaar?’

Petra: ‘De uiterlijke verschillen tussen straten zijn groot. Van de uitstraling van de ene straat kun je verdrietig worden, van de andere word je vrolijk. Is een straat breed, open of juist gesloten met allemaal aparte portieken, waar je elkaar niet tegen hoeft te komen? De opzet kan ervoor zorgen dat je elkaar wel tegen móét komen, maar kan ook zorgen dat je elkaar makkelijk kunt vermijden.’

Vanuit de wijk rammelen aan de poort

Petra benoemt dat door de deur-tot-deur-gesprekken partners elkaar beter weten te vinden: ‘We merken in casusbesprekingen dat we door dit inwonercontact mensen sneller naar de juiste plek kunnen helpen. We hebben nog niet eerder zo intensief met elkaar samengewerkt als met Movactor nu. We kunnen hierdoor beter ons werk doen. Daarnaast blijven we rammelen aan de poort, want we komen veel woningnood tegen. En als je basis niet veilig is, storten al die andere kaarten ook in.’’

Lotte vult aan: ‘Klopt. En gelukkig is er in samenwerking met de gemeente veel oog voor de lange termijn. Er is elke keer minder geld beschikbaar, dus het is de valkuil om initiatieven te schrappen die niet direct effect opleveren. De gemeente trapt daar niet in; vraagt ons wat ze nú moeten doen voor langetermijneffect; en durft de langetermijnkeuzes te maken. Op die manier kunnen we vanuit de wijk een brug slaan naar beleid en gemeente.’

Doorpakken met partnetships en sleutelfiguren

De komende tijd willen Santé Partners en Movactor nog meer samenwerken en andere partners betrekken. Petra: ‘We willen bijvoorbeeld nog meer aanwezig zijn in buurtcentra, en de samenwerking met woningcorporaties verstevigen: zij merken immers als eerste dat iemand de woning niet kan betalen.’

Lotte voegt toe: ‘Ik heb de wens dat we als partners niet alleen naast elkaar werken, maar ook samen een visie met doelstellingen voor de wijk ontwikkelen. En nog meer ontmoeting stimulering en faciliteren in de wijk, zoals burenavonden of koffieochtenden. Zodat mensen een netwerk opbouwen en informatie opdoen, al vóór er urgente problemen zijn. En sleutelfiguren! Dat zijn echt de krachten die al aanwezig zijn in de wijk. Mensen die van nature een verbindende rol op zich nemen. We willen hen zichtbaarheid geven en voorzien van kennis, want zo’n informele plek in een gemeenschap is een enorm mooie asset en kracht voor de wijk. Er zit nog heel veel groei in dit project!’